Spadkodawca może zaplanować spadkobranie

Opublikowano 10 stycznia 2019
Izabela Nakielska

Izabela Nakielska

i.nakielska@nakielska.pl

Polskie prawo spadkowe na pierwszym miejscu stawia wolę spadkodawcy, a dopiero kiedy nie została ona w odpowiedni sposób uzewnętrzniona, aktualizuje się dziedziczenie ustawowe.

W praktyce zwykle bywa odwrotnie. Przyzwyczailiśmy się do tego, że najczęściej dochodzi do skutku dziedziczenie ustawowe. Spadkodawcy nie wykorzystują możliwości, które daje im kodeks cywilny. A dzięki sprawnemu zastosowaniu niektórych rozwiązań można byłoby uniknąć konfliktów, które pojawiają się po jego śmierci wśród spadkobierców.

Stąd też wziął się tytuł tego wpisu – spadkodawca może zaplanować spadkobranie, co może mieć miejsce także przy czynnym uczestnictwie swoich spadkobierców.

Pierwszym krokiem będzie testament, którego treść uwzględni zarówno majątek wchodzący w skład spadku, jak i sposób jego podziału pomiędzy spadkobierców albo też jego przekazanie w całości tylko jednemu z nich. Przepisy dają możliwość w testamencie nie tylko powołać spadkobierców, ale również wprowadzić do niego zapisy, polecenia czy też ustanowić wybranego przez siebie zaufanego wykonawcę testamentu.  Spadkodawca może sam ustalić sobie swój własny porządek dziedziczenia i zdecydować kto i w jakiej kolejności będzie dziedziczyć po nim spadek.

Spadkodawca może również doprowadzić do zrzeczenia się spadku przez danego spadkobiercę albo też zrzeczenia się przez niego zachowku, podpisując z nim odpowiednie umowy.  W ten sposób spadkodawca może na przykład doprowadzić do dobrowolnego wyłączenia się od dziedziczenia swojego dziecka wówczas, gdy otrzymało już ono „swoją” część spadku w drodze darowizny. Jest to o tyle istotne, że zdarza się spadkobiercy zapominać o otrzymanych przez siebie darowiznach, ale świetnie pamiętać o darowiznach swojego rodzeństwa. Bez rozsądnego zaplanowania spadkobrania za życia spadkodawcy konflikt spadkobierców z reguły zakończy się w sądzie.